Is technologie nog ethisch verantwoord?

dag van de digitale communicatie
dag van de digitale communicatie

“Technologie is niet vrij van waarden” dat is de boodschap die Jochanan Eynikel ons meegaf tijdens zijn lezing op kortom ’s dag van de digitale communicatie in het Vlaams parlement in Brussel. Jochanan Eynikel werkt als businessfilosoof voor Etion. In zijn sessie vertelde hij over het verband tussen enerzijds het materiële van technologie en anderzijds het immateriële, het menselijke van ethiek.

Waarom is dit een belangrijk onderwerp?

Technologie is alom in opmars. Neem bijvoorbeeld de beurs waar softwarebedrijven momenteel domineren. Het is belangrijk om het design van de producten te koppelen aan waarden. Meneer Eynikel illustreerde dit met een voorbeeld. In Stockholm startte de regering een project om het gebruik van de trap te promoten. Ze bekleedden de trappen met pianostickers en bijpassende geluiden. Op die manier werd er bij het design nagedacht over het gedrag van de mens en daar zit dan ook het raakvlak tussen ethiek en technologie.

We zitten in het nieuwe machinetijdperk.

In de eerste industriële evolutie ging de mens zich verbeteren met nieuwe technologie. Vandaag bevinden we ons in het zogenaamde nieuwe machinetijdperk. Deze tijd wordt gekenmerkt door de slimheid en autonomie van technologie. Het fysieke en het digitale wordt vermengd. Een voorbeeld hiervan is het immens populaire augmented reality spel Pokémon Go van vorige zomer.

Robotrevolutie.

Sinds 2015 is er een enorme toename van patenten voor artificiële intelligentie en robotica. De manier waarop we deze machines gebruiken verandert ook sterk. De machines evolueren van “domme” robots die steeds dezelfde handelingen uitvoeren naar intelligente, handige en flexibele delen van het team. Daarnaast lijken robots steeds meer op ons en integreren we ze in verschillende aspecten van ons dagelijks leven.

Welke vragen roept deze evolutie op?

De wereld beweegt van een wereld waar wij moesten omgaan met technologie naar een wereld waar technologie zich aanpast aan ons. Kijk bijvoorbeeld naar de ontwikkeling van de zelfrijdende wagen. Dit brengt ook enkele vragen met zich mee:

  • Wie neemt verantwoordelijkheid op voor de machines? Hoe meer autonomie de machines hebben, hoe meer verantwoordelijkheid de designer of de opdrachtgever heeft. Bv een flitspaal wordt gebruikt als verlengstuk van het moraal.
  • Hoe zit het met onze jobs? Door de automatisering gaan er inderdaad jobs verdwijnen maar er worden ook tal van jobs gecreëerd. De jobs die zullen verdwijnen zijn de routinematige maar ook daar mogen we niet alle beroepen over één kam scheren. Een kapper behoudt zijn job waarschijnlijk langer dan een boekhouder. Dit verklaart Jochanan Eynikel door te stellen dat het Inboeken van cijfers kan gebeuren door een computer maar robots daarentegen zijn erg duur en niet fijngevoelig genoeg om haar te behandelen.
  • Kan een robot een mens vervangen? Het antwoord hierop is simpelweg nee. Artificiële intelligentie is niet gelijk aan emotionele intelligentie. Een robot heeft bijvoorbeeld nooit een moreel probleem met kinderarbeid, daarvoor heb je een mens nodig.

Waardengedreven innovatie

Ten slotte kwam het waardengedreven innovatieproces aan bod. Hier houdt het proces zelf rekening met de mens achter de innovatie. Jochanan Eynikel onderscheidt drie factoren achter deze innovatie. Enerzijds spelen de steakholders of de mens een rol. De ontwerpers moeten zich de vraag stellen wie de gebruikers zijn en welke mensen in aanraking komen met de innovatie. Anderzijds is de maatschappij of de impactanalyse onmisbaar. Dit wil zeggen de direct meetbare, aantoonbare gevolgen van technologie maar ook de subtiele veranderingen in onze handelingen. De laatste factor handelt over het moraal. Welke waarden worden bevorderd en welke niet.

Wil je graag meer weten over dit onderwerp of de andere onderwerpen die aan bod kwamen tijdens de dag van de digitale communicatie? Neem dan zeker een kijkje op www.kortom.be

This article was originally published on comma