‘De pastoor in de kerk…’

lang voor de opkomst van e-commerce kregen de Hasseltse handelaars al klappen van een Briesende Leeuw

Bij het begin van de 20ste eeuw eeuw vochten de katholieke en liberale kranten een stevig robbertje uit omtrent het lot van de Hasseltse kleinhandel. Aanleiding was de opening door de Boerenbond van een Stapelplaats in de Isabellastraat, waar de boeren mest, zaden, meel enzovoort konden krijgen aan zeer gunstige prijzen. Het volstond een lidkaart van de Boerenbond of van een Boerengilde te tonen, met daarbij een aanbeveling van de dorpspastoor op zak. In een druk bijgewoonde meeting in café Oortmeyer had handelaar in granen Collin aan de alarmbel getrokken. Hij sprak van een Briesende Leeuw die een regelrechte bedreiging vormde voor de Hasseltse middenstand. In reactie werd een Vereniging voor Bescherming van de Kleinhandel opgericht. Deze Collin was de vader van Lucien Collin die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers werd gefusilleerd wegens hulp aan geallieerde piloten.

Wat was er aan de hand? De boeren uit gans het land hadden een miserabele periode achter de rug. De katholieke kerk had begrepen dat ze deze boeren als kiesvee (het algemeen stemrecht was op komst) aan zich konden binden door allerlei organisaties op te richten. Het was begonnen met melkerijen, maar al snel volgden winkels of toch alleszins grote magazijnen waar van alles te koop werd aangeboden. Het aanbod in die winkels was overigens veel groter dan eerst was toegegeven. Tegen die achtergrond waren ze inderdaad concurrentie voor de Hasseltse middenstand.

Wat de liberalen van de Demer vooral stoorde, was dat al die organisaties geleid werden door pastoors. Vandaar de slogan  ‘De pastoor in de kerk en de winkelier achter zijn toonbank’. Onder impuls van Collin werd een petitie aan de politiek gericht om een te sterke expansie van de katholieke commercie in te dijken. De kerk verweerde zich daarentegen met het argument dat ze niet alleen aan het geestelijk, maar ook aan het wereldlijk welzijn van hun onderdanen dacht. Uiteindelijk heeft de kerk op het vlak van commercie een toontje lager moeten zingen. De Hasseltse middenstand kon weer floreren. Inderdaad, tot ze leven zuur werd gemaakt door de komst van internet.

by Jos Sterk
by Jos Sterk