Duitse spionnen doorkruisten voor de Eerste Wereldoorlog in luchtballonnen de Hasselts lucht

by Jos Sterk
by Jos Sterk
by Jos Sterk
by Jos Sterk

De oorlogsdreiging hing in 1912 al volop in de lucht, ook bij de gewone burgers, het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog kwam voor de Hasselaren van die tijd niet bepaald als een verrassing. Dat in de lucht hangen mag letterlijk worden genomen, want de lucht werd extra in de gaten gehouden. Iedereen was namelijk voorbereid op de komst van Duitse spionnen.  Op 18 april 1909 verscheen er een ‘luchtbal’ (luchtballon) boven Hasselt, waar men duidelijk vijf reizigers in kon onderscheiden. De maanden voordien waren er verschillende van die tuigen gesignaleerd, die meestal uit Duitsland kwamen. Een massa volk volgde de ballon, die leek te gaan landen, kwestie van de Pruisische spionnen te betrappen. Dat gebeurde eens te meer te voet, met de fiets, met de auto, te paard… De ballon landde in Berenbroek (Godsheide) en bleek vijf vrolijke Brusselaren aan boord te hebben. Loos alarm dus.

De ‘luchtbal’ verscheen die zondag 18 april 1909 niettemin totaal onverwacht boven de stad. Rond 12u passeerde hij ten westen van de stad richting noordoosten. Hij verloor hoogte en toen zag men al snel dat er vijf personen in het schuitje zaten. Een ganse menigte, vooral fietsers, volgden de luchtbal, die landde bij een dennenbos (eigendom van Alexis Pierloz) op de Genkersteenweg. In de schuit zaten vier Brusselaars plus de ballonvaarder Gheude. Ze waren om 10 uur in Brussel vertrokken en namen de trein van 16u24 richting hoofdstad. Met het fenomeen luchtballonnen waren de Hasselaren van die tijd al vertrouwd, met spionnen nog niet.

Op woensdag 21 juli 1909, de nationale feestdag, verschenen er een hele optocht van de luchtballonnen boven de stad. Het bleek om maar liefst 17 ballonnen te gaan. Het was een buitengewoon spektakel en iedereen was te been. Al snel deed het gerucht de ronde dat het ging om een gans leger van Duitse spionnen dat naar hier was afgezakt. Zonder overdrijving mocht in Hasselt van een zekere vorm van paniek worden gesproken, de vrees leek algemeen dat de ballonnen de voorbode van een heuse invasiemacht vormden.

Uiteindelijk landde een ballon op de Zonhovensesteenweg en een andere op de Kiewitstraat. Die waren in het Verjaardagspark in Brussel vertrokken en vlogen laag boven Hasselt. Eén van die ballonnen, de Anjou van ballonvaarder Cormier, landde tussen de Zonhoven- en Genkersteenweg in een weide van Leon Vinckenbosch. Die was toevallig in een nabijgelegen villa aanwezig en trakteerde de ballonvaarder op een glas champagne. De werklieden van de stoker hielpen de ballon inpakken en met een wagen wegbrengen.

Een 10-tal andere ballonnen uit de optocht landden in andere gemeenten in Limburg. De Hasselaren waren aan luchtballons duidelijk nog niet gewend, elke keer deden bij het opduiken van zo’n tuig deden de wildste geruchten de ronde. Volgens “De Gazet van Hasselt” was het maar goed dat het Brusselse dagblad “XXe Siècle” niet in Hasselt verscheen, want dit blad zag overal Pruisische spionnen en sprak voortdurend over het ‘gevaar van inpalming’. Spijtig genoeg zou deze krant vijf jaar later gelijk krijgen.

This article was originally published on vaartheemkundegroothasselt