Robots veroveren de wereld

Jochanan Eynikel, KORTOM
Jochanan Eynikel, KORTOM

Artificiële intelligentie staat voor de deur en robots komen nu wel akelig dichtbij. We staan op de rand van het ‘tweede machinetijdsperk’. De doorbraak van slimme technologie verandert onze leefwereld drastisch en beïnvloedt zelfs onze manier van denken. Maar hoe bang moeten we nu echt zijn?

Door een bezoek aan het Vlaams Parlement op de ‘Dag van de Digitale Communciatie’, kwam ik oog in oog te staan met Jochanan Eynikel. Hij is de schrijver van het boek ‘Robot aan het stuur’ dat ons informeert over de ethische en maatschappelijke impact van technologie. Technologie heeft vandaag een grote invloed op het bedrijfsleven. Maar wat met de mens? Technologie beïnvloedt de mens en dus ook het gedrag. Een voorbeeld hiervan is origineel tewerkgaan met het design van de trappen in een metro. Mensen zullen sneller de trap nemen. Hierbij sturen we het gedrag in de goede richting. Ons gebruik van technologie is niet neutraal, het is niet vrij van waarden. Meer dan ooit moeten we nadenken over hoe we met de morele kanten van techniek willen omgaan.

Verantwoorde digitale samenleving Vanuit een ethische bril kijken we naar de nieuwe technologie die steeds autonomer wordt. Bij de klassieke robotica was het te gevaarlijk dat robot en mens nauw samenwerkten. Tegenwoordig gaat de robot meer en meer op ons lijken. De robot maakt deel uit van onze omgeving, vervoegt ons team waarbij de grens tussen robot en mens stillaan vervaagt. Technologie is ons altijd dichter op de huid gekomen: gsm in de broekzak, laptop op onze schoot,… Wij leren nog steeds omgaan met technologie maar nu gaat de technologie zich aanpassen aan ons. De verantwoordelijkheid van technologie verschuift steeds meer van de gebruiker naar de programmeur. Als een zelfrijdende wagen beslist niet te stoppen aan het zebrapad, kan je als gebruiker op de achterbank niet veel doen. De ontwerper moet dus zeer goed nadenken over een verantwoord gebruik.

Menselijk aspect niet weg te denken Door robotisering en digitalisering van de arbeidsmarkt zullen heel wat banen verloren gaan maar tegelijkertijd worden er ook veel nieuwe gecreëerd. Slimme computers zouden het werk niet alleen van kortgeschoolden kunnen overnemen maar evenzeer van managers. Al zal een boekhouder minder lang blijven bestaan dan een kapper. Het menselijke aspect blijft van essentieel belang. We kunnen dit programmeren maar het komt niet uit zichzelf. Zo bestaat het takenpakket van een arts niet enkel uit het stellen van diagnoses. Het persoonlijk contact met de patient is onontbeerlijk. Robots werken sneller, zijn nooit ziek en vragen niet om een loonsverhoging. Maar dan stel ik mezelf de vraag: ‘Robots kunnen toch niet voor belastingsgeld zorgen?’.

Techniek en ethiek Mensen zijn emotionele en lichamelijke wezens. Onze irrationaliteit is misschien wel onze meest menselijke eigenschap. Daarom zullen ondernemers zich voornamelijk moeten focussen op dingen die wij beter kunnen dan machines. Aristoteles maakt een onderscheid tussen handelingen puur voor het resultaat ‘Poèsis’ en handelingen waarbij de zin in de handeling zelf zit ‘Praxis’. Wanneer we dit laatste zouden automatiseren zijn we verkeerd bezig. Zo gaan we bijvoorbeeld een ziekenbezoek niet door iemand anders laten doen. Het potentieel van kunstmatige intelligentie en slimme robots kunnen we dus enkel optimaal benutten door het beste van de mens en technologie te verenigen.

This article was originally published on comma