“We hebben maar één wereld”

15 jaar. Presentatrice bij Studio Brussel. En sindsdien een mooi parcours afgelegd in de media. Alle watertjes doorzwommen. Ze is er al heel mijn leven: Francesca Vanthielen. Een vaste waarde. Vandaag niet meer in het brandpunt van de belangstelling, maar wel actief om van deze wereld een betere versie te maken. Kortom, heel veel gesprekstof voor een toffe babbel. Wij spraken af in de Coffee bar Black and Yellow, hartje Antwerpen.

by Jeta Kastrati
by Jeta Kastrati

Hoe geraak je als 14-jarige “puber” in de media?

Francesca Vanthielen: “Toeval. Ik ben begonnen bij een kinderradioprogramma toen ik net geen 14 was. Op mijn 15de ben ik bij Studio Brussel terecht gekomen. Een jaar later start VTM in Vlaanderen. Ze vragen mij om een muziekprogramma te presenteren. En de rest is geschiedenis, zeker (lacht). Ik zat toen in het 6de middelbaar. Ik ben dat programma blijven doen, maar ik had wel de intentie om een diploma te halen. Het lijkt nu raar, maar niemand wist toen of VTM zou blijven bestaan. Een diploma zou zekerheid bieden als ik nadien een “echte” job zou moeten zoeken. Ik wou sowieso nog iets verder studeren. Mijn eerste criterium was dat ik geen bel meer wil horen afgaan, dus dan werd het unief hé. Daar hoor je geen bel (lacht). Op het CLB zeiden ze dat dat moeilijk te combineren is met werk maar daarom dat ik me juist nog harder wou bewijzen.”

Wat volgt staat mooi op jouw CV: diploma Toegepaste Economische Wetenschappen, Postgraduate acting behaald aan de Mountview Theatre school in Londen en tenslotte nog een master na master in de vergelijkende en internationale politiek. Daar zijn heel wat studenten jaloers op. Je draait al een hele tijd mee in de media. Hoe heb je die media zien evolueren?

Francesca Vanthielen: “De komst van de commerciële televisie zorgde voor een aardbeving in de audiovisuele sector. Zeker binnen de VRT. De openbare omroep kreeg rake klappen. Maar, slaagde er in om een nieuwe adem te vinden. Vandaag hebben wij in ons land sterkte televisiekanalen. Daarnaast kan je niet omheen het internet. Het internet heeft een grote invloed op alles wat we doen: we kijken uitgesteld naar televisie, we zijn actief op sociale media, we consumeren media op een andere manier.”

In 2011 werd u medeoprichter van het burgerinitiatief: G1000. G1000 is een burgerinitiatief dat 1000 willekeurig gekozen burgers wilde laten discussiëren over thema’s waarover er moeilijk een consensus te vinden is. De G1000 gelooft dat mensen iets te vertellen hebben over de samenleving, ook tussen twee verkiezingen. Vanwaar die switch naar de G1000?

Francesca Vanthielen: “Het is niet echt een switch, maar eerder een zijspoor. Ik deed het als vrijwilligerswerk in mijn vrije tijd. Ik leerde David Van Reybrouck kennen. Tijdens een regeringscrisis zat ons land een lange tijd zonder regering. Daar besloten wij iets aan te doen. Samen zijn we toen gestart met G1000.”

Ik wil helpen om oplossingen te zoeken voor de uitdagingen waar we voor staan.

Vanwaar het engagement om de wereld te beteren?

Francesca Vanthielen: “Democratie is heel belangrijk. Maar als uw klimaat om zeep is dan valt uw democratie ook in duigen. Vandaar ook mijn interesse in de klimaatzaak. We hebben maar één wereld. Ik werd wakker geschud door de colleges van Hans Bruyninckx tijdens mijn studie Internationale Politiek in Leuven. Hij is nu directeur van het Europees Milieu Agentschap in Kopenhagen. En ja, de uitdagingen voor het klimaat zijn enorm en moeten globaal opgelost worden. Maar, dat wil niet zeggen dat je zelf niets kan doen. Ik wil helpen om oplossingen te zoeken voor de uitdagingen waar we voor staan. Mijn bekendheid helpt om een aantal problemen en initiatieven op de agenda te zetten.”

Hoe pak je de communicatie aan in de G1000?

Francesca Vanthielen: “Dat is nu toch wel al even geleden maar wij hebben toen hulp gehad van Saatchi and Saatchi, een groot reclamebureau van Marc Michils, die later directeur is geworden van Kom Op Tegen Kanker. Wij kregen gratis steun van Saatchi and Saatchi. De tijden zijn nu wel veranderd, ook met onze klimaatzaak. Er is geen enkel reclamebureau dat ons nu gratis kan ondersteunen, ook zij hebben het moeilijker in deze digitale tijden. We organiseren evenementen om geld in te zamelen: Comedy For The Climate en Coffee For The Climate zijn daar twee voorbeelden van. Elke actie, elk evenement kost wel geld. En op overheidssubsidies kunnen we niet rekenen: wij hebben de overheid immers gedagvaard in de Klimaatzaak.

Hoe pak je het klimaatproces aan?

Francesca Vanthielen: “We zijn daar drie jaar geleden mee gestart. Wij hebben de vier ministers, die verantwoordelijk zijn voor het milieu in ons land, gedagvaard. Joke Schauvliege, Vlaams minister van Omgeving, Natuur en Landbouw, heeft getracht om de processen te verhinderen. Dat heeft zij uiteindelijk verloren. Maar, daardoor hebben we wel drie jaar verloren. Wij zijn burgers die via de rechterlijke macht de uitvoerende macht willen beïnvloeden. Wij vragen dat de rechter de uitvoerende macht op de vingers tikt en van hen eist dat ze haar burgers gaat beschermen. Als er een groot gevaar dreigt dat een impact heeft op het welzijn van de burgers dan moet de overheid maatregelen nemen om haar burgers te beschermen. Dat is normaal. En toch doet de overheid niets of te weinig om ons klimaat te beschermen. Aan drie voorwaarden is voldaan. Is er een groot gevaar? Ja. Is er kans dat dit gebeurt in België? Ja. Heeft het gevolgen voor de burgers van dit land? Ja.

“Wat wij niet doen is zeggen wat zij moeten doen. Wij eisen niets. Maar we zeggen in het algemeen dat wij een ambitieus klimaatbeleid willen. Wij willen niet alleen woorden, ook daden. Het is een complexe rechtszaak.”

Als communicatieverantwoordelijke moet je voeling hebben met iedere burger in de samenleving.

Je hebt ook een tijdje gewerkt bij Unia, het vroegere Centrum voor Gelijke Kansen en Racismebestrijding. Hoe communiceer je het beste in een multiculturele samenleving?

Francesca Vanthielen: “Dat is niet zo evident. Het hangt er vanaf wie je wil bereiken en wat je wil bereiken. Unia is er niet alleen voor racismebestrijding. Het is veel meer dan. Er zijn 17 gronden van discriminatie. Wij denken bij discriminatie onmiddellijk aan racisme op basis van huidskleur of afkomst. Maar het is veel omvattender. En niet zo eenvoudig. Kijk naar Antwerpen: wij hebben bijvoorbeeld een grote populatie van Joden. Wij leven zeer gescheiden van elkaar. Als communicatieverantwoordelijke moet je voeling hebben met iedere burger in de samenleving. Je moet weten wat de verschillende bevolkingsgroepen doen. Welke activiteiten doen ze? Via welke verenigingen ga je ze bereiken? Als je hen wil bereiken, moet je dat weten. Ik besef dat ik zowel letterlijk als figuurlijk op een eiland leef. Ik vind het jammer omdat ik graag in contact kom met andere culturen. We gaan op vakantie om nieuwe culturen te ontdekken, terwijl er in België ook veel verschillende culturen zijn die we niet kennen.”

Een hot item in communicatie is duurzaamheid. Kunnen communicatie en duurzaamheid samen gaan?

Francesca Vanthielen: “Communicatie is cruciaal. Zeker in klimaatverhalen. Het is zo belangrijk omdat je iedereen moet meekrijgen. Communicatie is een heel sterk middel om een breed publiek te bereiken. Je kan een infoavond organiseren maar daar bereik je niet veel mensen mee. Toen het klimaatverdrag in Parijs plaatsvond werd er enorm veel over geschreven. Weken op voorhand werd er al over gesproken. Na Parijs verdween het dan weer uit de media. We moeten het klimaat op de agenda blijven zetten, op zowel politiek vlak als media vlak. Er is een sense of urgency. We moeten nu ageren om ons klimaat, onze aarde te reden. We hebben maar één aarde. De opwarming van de aarde moet stoppen. En daar kan iedereen toe bijdragen. De politiek moet beslissingen nemen om die opwarming tegen te gaan. En via die media moeten we werken aan de bewustwording en eventueel het gedrag veranderen. Het vraagt een grote mentaliteitsverandering van ieder van ons.”

Communicatie is cruciaal. Zeker in klimaatverhalen.

Ik denk dat veel mensen het nog niet beseffen hoe belangrijk het klimaat is.

Francesca Vanthielen: “Dat klopt. We leggen het probleem altijd bij de andere. Niet bij ons zelf. Het lijkt er soms op dat we het probleem ontkennen. Ook jongeren hebben te weinig kennis over het klimaat en de uitdagingen waar we voor staan. We zitten volop in het probleem. We maken er deel van uit. We moeten nu reageren. En ja, ik weet dat mensen vertellen wat weet zo’n BV nu over het klimaat? Waar moeit ze zich eigenlijk mee? Die opmerking begrijp ik, maar je moet de werkelijkheid toch durven onder ogen zien? Er zijn heel veel signalen dat het de verkeerde kant op gaat met onze aarde. Je kan al die signalen niet negeren. Dat is hetzelfde als je ziek bent. Als je dokter je vertelt dat je kanker hebt, dan kan je dat negeren en naar een andere dokter gaan. Maar als die ook vertelt dat je kanker hebt én 100 andere dokters bevestigen dat, terwijl er slechts vijf zijn die de diagnose betwisten, wie geloof je dan?”

Die 100 dokters.

Francesca Vanthielen: “Als die diagnose zo duidelijk is, dan wil je toch behandeld worden in de hoop om te genezen? Maar wat zien we op het gebied van het klimaat? Die beperkte minderheid, die de opwarming van de aarde betwisten, die krijgen aandacht en zelfs bijval. Dat is er wat er aan de hand is. Het is toch onbegrijpelijk dat Jair Bolsonaro, die net de presidentsverkiezingen in Brazilië heeft gewonnen, dat hij over wil gaan tot het kappen van het oerwoud? Dat begrijp je toch niet? Er wordt al veel gekapt, terwijl we die oerwouden nodig hebben. Het herstel van de oerwouden vraagt een heel lange tijd. Dat is crimineel gedrag. Dat is alsof je zegt tegen mensen rook maar drie pakjes sigaretten per dag. Het kan zijn dat je kanker krijgt, maar dat lossen wel op door een chemotherapie.

“Er gebeurt nog veel te weinig om onze aarde te redden. Het is niet omdat je kan fietsen in een stad, dat het probleem opgelost is. Een vliegtuigticket kost soms maar 30 euro, je betaalt niet eens BTW. Maar neem je een trein, dan betaal je wel belastingen. Dat is niet oké. Als uw buurman zijn vuil in uw tuin dropt, dan zeg je dat dit niet mag. Dat is nochtans wat er nu gebeurt: vervuilen terwijl de vervuiler niet zijn verantwoordelijkheid neemt. Om al die problemen op te lossen is er een internationale samenwerking nodig.”

Je hebt temperament. Dat komt niet alleen tot uiting in je inzet voor een beter klimaat. Is dat ook de reden waarom je de tango bent gaan dansen?

Francesca Vanthielen: “Toen ik 20 jaar was zag ik een koppel de tango dansen. Dat raakte mij zeer diep en daarom ben ik dansles gaan volgen. De tango is een mooie dans. Het past waarschijnlijk bij mijn karakter (lacht).”

This article was originally published on comma