De verborgen boodschap

Van Street Art met behulp van stencils tot het vandaliseren met ‘blikken’ van treinen. Graffiti is een eeuwenoud begrip dat steeds populairder wordt in de hedendaagse samenleving. Zoals Banksy duidelijk maakt via stencils, wordt graffiti op illegale wijze toegepast om een bepaalde boodschap achter te laten. Zijn werken zijn het perfecte voorbeeld van kritiek op de samenleving. Maar kan graffiti ook in de reclamewereld toegepast worden? Of verliest de boodschap achter het kunstwerk zijn waarde net in de legaliteit? Stof tot nadenken.

Van hiërogliefen tot statements

Graffiti is een eeuwenoud begrip. De Egyptenaren waren de eersten die begonnen met boodschappen over te zetten op muren: hiërogliefen. Graffiti zoals wij het nu kennen, deed zijn intrede in de jaren 80. In de Bronx startten jonge gasten met treinen te bekladden met tags, throw-ups, pieces… noem maar op. De grootste reden achter hun ‘vandalisme’ was kritiek op de maatschappij geven. Stencils, politieke slogans, pieces waren een kreet om aandacht. De overheid keek niet om naar de arme mensen. Veel artiesten kwamen namelijk uit achterbuurten. Dit was hun manier van communiceren naar de overheid toe, met als boodschap: hallo, wij zijn er ook nog.

Vandalisme of erkende kunst?

Begin jaren 2000 begonnen meer en meer graffiti artiesten met het beoefenen van street art. Stencils en grote ‘characters’ veroverden de straten over de hele wereld heen. Elke stencil en character droeg een zekere kritische boodschap. De alom bekende Banksy is zo wat de meest besproken street artist. Banksy wil sociaal- politieke statements duidelijk maken in verband met de maatschappij. Dat maakte van hem één van de belangrijkste kunstenaars ter wereld. Dankzij zijn roem is street art omgevormd tot een hedendaagse trend. Zijn manier van communiceren naar de overheid en het volk is dus zeer effectief geweest.

Banksy criticism
Banksy criticism

Commercialisering

Maar wat nu met de legale graffiti en street art? Legaliteit van graffiti heeft meer als doel promoten. Dit kan gaan van de eigen artiestennaam tot het promoten van een bedrijf tot het versieren van een kinderkamer. Legale graffiti is duidelijk en heeft eerder commerciële doeleinden. Er werd bijvoorbeeld een graffiti wall geplaatst bij de lancering van de nieuwe Audi Q3 bij Delorge in Hasselt. In Kapermolen staat er een piece voor de skateshop Push in Hasselt. Hierbij wordt verwezen naar het adres van de winkel.

Grote sportbedrijven zoals Nike en Adidas passen de kunstvorm toe in hun reclame of zelfs in hun producten! Nike gebruikte characters van bekende sporters, Adidas ontwierp dan weer een schoen die ‘beklad’ was met graffiti van een legende. Bedrijven kunnen dus graffiti of street art als tool inzetten om de aandacht te trekken van zowel nieuwe klanten als bestaande klanten. Het gebruik van felle kleuren, gigantische meesterwerken, uitgewerkte slogans en logo’s… het zijn allemaal technieken die in de reclamewereld niet onbekend zijn. Alleen wordt er nu een kunstvorm als platform gebruikt om bedrijven/ evenementen te promoten. Innovatief toch? Graffiti spreekt mensen aan, het is iets nieuws, iets fris. Het kan dus zeker een meerwaarde bieden aan boodschappen van commercieel belang.

Neymar graffiti — by Nike
Neymar graffiti — by Nike

Kritische insteek

Criticism privacy
Criticism privacy

Illegale graffiti kunstwerken daarentegen dragen altijd een zekere boodschap in verband met politieke of sociaal culturele problemen. Aan de andere kant staan veel illegale werken voor kritiek op de media en het beleid. Kortom, graffiti is één van de meest extravagante manieren om te communiceren. De artiest communiceert aan de hand van zijn werk naar het volk, de media, de overheid… Deze ‘pieces’ staan ook op de meest opvallende plaatsen: treinen, rooftops, langs de autosnelweg… Het springt in het oog, het trekt de aandacht van mensen. Mensen zijn geforceerd om het werk te bekijken en staan ook stil bij de essentie en de boodschap van het werk omdat ze niet anders kunnen dan hun aandacht erop vestigen. Dit doen artiesten dus niet zozeer om bekend te worden, maar om mensen aan te sporen tot nadenken over allerlei issues in de wereld, de macht van de media en overheid…

Legaal of illegaal, hoe we het ook draaien of keren, graffiti is en blijft een unieke manier van communiceren. Of het nu als kritiek bedoeld is of als reclametool, het is en blijft een nieuwe trend. Bedrijven, denk er niet langer over na; graffiti trekt gegarandeerd de aandacht!