"Ik kan van Sinterklaas helaas geen brandweerman maken": Sinterjos

Jos Geusens, gebeten door de microben om een ander gelukkig te maken. Momenteel op pensioen, maar nog steeds druk in de weer met het helpen van zijn medemens. Sinterklaas, leerlingenbegeleider, regisseur, acteur, politicus,… Maar vooral een goede vriend voor velen. Wil je de man achter Sinterklaas leren kennen? Lees dan even mee.

Dag Jos! Iedereen kent jou als de Sinterklaas van Genk. Buiten Sinterklaas ben je in je leven ook nog met vele andere zaken bezig geweest. Wil je jouw stukje geschiedenis misschien delen met ons? Hoe ben je de persoon geworden die je vandaag bent?

Sinterjos: “Na mijn middelbareschooltijd heb ik vanalles gestudeerd, maar ik besloot mijn zinnen te zetten op het onderwijs, ik haalde mijn onderwijzersdiploma en begon als leerlingenbegeleider op de middelbare school van Bokrijk. Daar vond men dat ik nogal een rare snuiter met creatieve ideeën was, en blijkbaar hadden ze zo iemand nodig in zo’n school. En ik ben er niet meer weggeraakt. Ik heb daar dus meer dan 40 jaar mijn hartje kunnen ophalen en gedaan wat ik graag deed; mensen helpen. Ik heb leerlingen begeleid, problemen opgelost, toneelstukken geschreven, de communicatie tussen leerkracht en leerling versoepeld, openluchtklassen georganiseerd, een toneelzolder in elkaar gestoken, allerlei festiviteiten rond verjaardagen gedaan en noem maar op… Mijn werk in Bokrijk was zeker een allround job, en dat maakte het ook net zo boeiend. Hetgeen mij het meest aansprak aan de job, was dat ik steeds in contact kwam met nieuwe mensen die ieder een eigen verhaal hadden. Op die manier bleef ik zelf ook jong en gemotiveerd doordat ze me met mijn neus op de realiteit te drukten.”

Ik ben een aantal jaar geleden voor de eerste keer meegekomen om Zwarte Piet te spelen en sinds dit jaar ook Driekoningen, maar dat is nog maar een klein deel van waar je jij je allemaal voor inzet. Hoe combineer je die dingen toch maar allemaal met je privéleven?

Sinterjos: “Als je dingen doet die je graag doet, dan vind je altijd wel een weg om die dingen te combineren. Wat ik in Bokrijk heb gedaan was werk, hoewel ik dat altijd nog meer zag als hobby. Want ik deed het gewoon graag. En die verenigingen was een manier om naar mezelf op zoek te gaan. Ik heb in mijn leven enorm veel getwijfeld, en dat doe ik nog altijd. Ik heb mezelf een beetje gevonden door anderen te helpen. Ik vind dat je deze dingen moet uitspelen om verschil te kunnen maken in deze wereld. Ik zou het voor geen geld van de wereld anders willen doen!”

Al die projecten die je hebt volbracht, wat was voor jou persoonlijk le moment suprême? Wat is je het meeste bijgebleven?

Sinterjos: “Goh… Er is niet meteen één ding dat bovenaan het lijstje staat. Ik heb in mijn leven veel gedaan waar ik met een positief gevoel op kan terugkijken. Ik heb zo ooit het landjuweel gewonnen, dat is de hoogste prijs voor amateurtoneel. Toen kwam de koning naar Genk om ons allemaal te feliciteren met de opvoering. Dat zijn natuurlijk dingen die je altijd bijblijven… Een ander hoogtepunt was het winnen van Commedia dell'arte, een bekend festival voor improvisatietheater. Die hoogtepunten en waarderingen van de mensen blijven mij ook zeker nauw in mijn hart. Maar elke keer als je op een paard de zaal binnenkomt als Sinterklaas en daar zijn 15000 kinderen die juichen, dat zijn momenten die door merg en been gaan. Dat zijn dingen, hou oud ik ook word, die ik nooit vergeten zal.”

Nu om even terug te komen op die Sinterklaasvereniging. Hoe ben je daar eigenlijk ingerold en vanwaar kwam die interesse eigenlijk om een eigen vereniging op te richten?

Sinterjos: “Ik was vroeger al dol op Zwarte Piet en Sinterklaas. Ik heb dat altijd iets magisch gevonden. Ik speelde als jonge gast Zwarte Piet bij een vereniging en Sinterklaas viel op een woensdagnamiddag uit door ziekte. Toen viel mij de eer de beurt om hem te vervangen in het shoppingcenter in Genk. Ik was toen 16 jaar. Mijn zusje was 4 jaar, en ik heb nog een foto waar ze mij een hand kwam geven daar als Sinterklaas. Daarna vroeg de Chiro als ik ook bij hen kwam Sinterklaas spelen, en vanaf dat moment was het hek van de dam. Ze hebben mij er niet meer uitgekregen en die microbe is me blijven besmetten. “

Wat is eigenlijk het verhaal achter Sinterklaas?

Sinterjos: “Ja… Daar kan ik u wel vier uur over vertellen. Maar als je de kern van het verhaal wilt weten; na de dood van de heilige Nicolas in 300 na Christus werd deze man al als patroonheilige aanschouwd door de zeevaarders. Eigenlijk is de moderne vormgeving van Sinterklaas pas in 1850 tot stand gekomen door een Nederlander Jan Steen. Vanaf dat moment kreeg Sinterklaas een zwarte knecht, zonder enige ondertoon van racisme. Waarom dan een zwarte? Omdat de zwart-wit tegenstelling voor kinderen heel goed begrjipbaar was vroeger. We zien deze tegenstelling ook vaak terug in sprookjes. Het is eigenlijk ook een beetje ingeprent door ouders met gebrek aan pedagogische vaardigheden dat Zwarte Piet de boeman is. Als kinderen stout waren en ouders hadden geen tijd kregen kinderen vaak te horen dat Zwarte Piet ze in de zak zou steken en hen mee zou nemen naar Spanje. Op die manier hielden ouders hun kinderen in toom. Maar de laatste 40 jaar is die pedagogische invulling ook wel geëvolueerd. Sinterklaas is nu een mystiek persoon die vreugde en cadeautjes brengt met zijn goede vriend Zwarte Piet. Sinterklaas doet het denkwerk, zwarte piet lost de karweitjes op. Er is dus voor mij geen mooier voorbeeld van antiracisme dan de geweldige samenwerking tussen Sint en Piet. Jong en oud, zwart en wit. Allemaal samen voor een geweldig feest. En zo vieren we tot op de dag van vandaag het feest van Sinterklaas, hetzij met moderne aanpassingen. “

Met moderne aanpassingen ja… Wat vind je van de commotie rond het figuur van Zwarte Piet? Heb je begrip voor deze mensen? Wat is volgens jou de oplossing?

Sinterjos: “Ik heb begrip voor iedereen die zich ergens aan stoort, mits de juiste argumentatie en als het een grond van waarheid heeft. Maar als dat alleen een struikelsteentje is om ruiten mee in te gooien, heb ik daar geen begrip voor. Wanneer op dit moment het figuur van Zwarte Piet in vraag wordt gesteld, wordt die niet in vraag gesteld door het kind. Ik heb nog nooit een kind iets horen zeggen over racisme van het figuur. Zwarte Piet is een vrolijke kerel die kinderen op handen draagt, cadeautjes geeft, respect toont door handjes te geven en flauwe mopjes maakt. Ik zie echt niet in wie daar spijkers in laag water wilt zoeken. Maar goed, het zijn dezelfde mensen die Monsieur Cannibale wegwillen in de Efetling, die zich storen aan de os en de ezel in de stal, die het kruis op de mijter van Sinterklaas wegwillen. Ach, ze zullen altijd wel iets vinden om zich op te richten. Het jammere daaraan is wel dat mensen zich organiseren en bij de intrede van Sinterklaas op bruggen staan te schreeuwen en zo het geweldig kinderfeest de vernieling inschreeuwen voor diezelfde kinderen. Als zij het niet willen vieren is dat hun volste recht, maar ga alstublieft niet de andere mensen die het willen vieren niet aantasten. Als ik het Suikerfeest niet wil vieren doe ik het niet, maar ik ga anderen niet verbieden om te doen wat ze graag doen. Blijf dus alstublieft van onze tradities af, want er gaat al zoveel verloren.”

Hoe denk je dat Sinterklaas gaat evolueren binnen de 10 jaar? Staat er volgens jou een houdbaarheidsdatum op onze Sinterklaastraditie?

Sinterjos: “Ja, op bijna alle tradities zit een houdbaarheidsdatum. De wereld is jammer genoeg versplinterd. Er zal altijd een groep zijn die zich aan dingen stoort en er tegen in opstand komt. Binnenkort mag sneeuwwitje niet meer wakker gekust worden door de prins, binnenkort moet de mijter weg omdat het een katholiek symbool is. Goh ja, ik kan natuurlijk van Sinterklaas geen brandweerman maken. Maar zolang er een brede groep achter het idee staat en er ieder jaar een feest van maakt, denk ik wel dat Sinterklaas nog een aantal decennia blijft bestaan.”

Welke communicatie voer je zelf door om de Sinterklaastraditie in ere te houden? Is deze manier van communiceren noodzakelijk?

Sinterjos: “Ik heb zelf een aantal keer een brief naar de VRT gestuurd dat er op elke slak zout gestrooid kan worden. Als Sinterklaas met een paard het dak op komt, verwondert het mij dat Gaia nog niet heeft geprotesteerd, want het is natuurlijk onmenselijk zo’n dier op het dak te laten. Een stoomboot, zo’n vervuilend ding. Wie haalt het in zijn hoofd om nog daar mee van Spanje naar hier te komen? Zwarte Pieten zijn enkel mannen? Hoe vrouwonvriendelijk is de Sint wel niet..?! Ik bedoel maar, je kan het allemaal in vraag beginnen stellen. Ik probeer het gewoon in zijn traditioneel concept te houden, en zorgen dat die Pieten vrolijke, verzorgde en vooral kindvriendelijke figuren zijn. Het zijn ook vaak mensen uit verenigingen, het onderwijs en andere maatschappelijke plaatsen die wel er voor opgeleid zijn om met kinderen om te kunnen gaan. Gewoon het goed doen, is de beste remedie tegen al dat gewauwel.”

Wil je het moment met ons delen die je het meest is bijgebleven in die jaren sinterklaas spelen?

Sinterjos: “Ik heb enorm veel mooie momenten gekend. Maar het moment dat ik persoonlijk het mooist vond, was toen we op een jaar in een ziekenhuis op bezoek gingen bij zieke kinderen. We hadden kleine kussentjes gemaakt met de ‘S’ van Sint op geborduurd. We kregen enorm veel waardering van die kinderen. Er lag één jongentje dat ik nooit vergeet. Toen we het jaar daarop teruggingen naar datzelfde ziekenhuis, lag datzelfde jongentje nog steeds ziek in bed. We groetten hem en hij haalde onder zijn groot kussen ons geborduurd kussentje tevoorschijn. Dat was voor ons een geweldig gevoel. Zelfs als Sinterklaas zijnde word je daar gewoon sprakeloos van.”

Zoveel jaar sinterklaasshows, dat kan niet altijd zonder slag en stoot gaan. Wat is het ergste dat er ooit is misgelopen?

Sinterjos: “Dat was een aantal jaar geleden in de Limburghal bij de grote Sinterklaasshow. De act was dat Sinterklaas verstoppertje speelde met zijn paard en met zijn ogen dicht tot 10 moest tellen, bij de vijfde tel schoot heel de zaal aan het lachen. Ik wist niet goed wat er aan de hand was en telde maar gewoon verder. Toen ik mijn ogen opende, bleek dat dat paard een enorme erectie kreeg op het podium… Zo’n dingen heb je natuurlijk niet in de hand, maar waren wel enorm grappig en beschamend tegelijk. Achteraf kreeg ik de vraag van kinderen wat dat ding nu eigenlijk was tussen de benen van Schimmel. Ik heb dan maar gezegd dat dat de trekhaak was om de enorme vracht met cadeautjes aan vast te maken… (lacht)”

Om af te sluiten, denk je dat Sinterjos zijn mantel en mijter ooit aan de kapstok zal hangen?

Sinterjos: “Nee, daar heb ik te veel mooie momenten voor gehad. Ik blijf keihard doorgaan tot ik er bij neerval. Ik zou een enorme leegte voelen moest ik ook maar één keer het feest van Sinterklaas missen. Mensen plezier doen en laten lachen is altijd mijn hobby geweest, en daar wil ik voor geen geld van de wereld mee ophouden. Stoppen kan iedereen en kan je nog elke dag. De kunst is net om vol te blijven houden!”

advertisement